ТӨМЕН АҒЫМДЫ СУАРУ КАНАЛДАРЫНДА СУ АҒЫМЫН БАСҚАРУДЫҢ АВТОМАТТАНДЫРЫЛҒАН ЖҮЙЕСІН ҚҰРУ

Main Article Content

Марина Ли
Талғат Иманалиев
Ербол Тұрғынбеков
Тұрсын Ыбыраев
Нұрлан Балғабаев

Аңдатпа

Су ресурстарын басқарудың және суару каналдарын пайдаланудың тиiмдiлiгiн арттыру оларға суды бақылауды, есепке алуды және бөлудi автоматтандырумен тiкелей байланысты, бұл осы саладағы түйiндi басымдық болып табылады. Табиғи ылғалдануы жеткiлiксiз аймақтарда суару үшiн сумен қамтамасыз ету проблемасы, әсiресе шығыны аз каналдарда суару желiлерiн тиiсiнше пайдаланудың болмауынан шиеленiсе түседi. Аз шығынмен суару каналдарында су бөлуді басқарудың автоматтандырылған жүйесін құру мақсатында гидротехникалық бекітпені басқару алгоритмдері әзірленді. Шығын өлшегіштен түсетін су шығыны туралы деректер негізінде қақпақты ашу мен жабуды автоматты басқаруды қамтамасыз ететін пропорционалды-интегралды-саралаушы реттегішті енгізу ұсынылды.

Article Details

Бөлім
Гидрология және су шаруашылығы
##submission.authorBiographies##

##submission.authorWithAffiliation##

Т.ғ.к., «Суға сұранысты басқару» зертханасының басшысы («География және су қауіпсіздігі институты» АҚ, Алматы, Қазақстан; limarina76@mail.ru)

##submission.authorWithAffiliation##

«Су ресурстарын басқару» бөлімінің меңгерушісі («Қазақ су шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты» ЖШС, Тараз, Қазақстан; tonimontana_777@mail.ru)

##submission.authorWithAffiliation##

PhD докторанты, «Автоматика және телекоммуникация» кафедрасының аға оқытушысы (М.Х. Дулати атындағы Тараз университеті, Тараз, Қазақстан; Bosik_90@mail.ru)

##submission.authorWithAffiliation##

Т.ғ.к., жетекші ғылыми қызметкер («География және су қауіпсіздігі институты» АҚ, Алматы, Қазақстан; kiwr-t@mail.ru)

##submission.authorWithAffiliation##

Бас директордың м.а. («Қазақ су шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты» ЖШС, Тараз, Қазақстан; balgabayev@mail.kz)

##submission.citations##

Бочкарев В. Я., Бочкарев Я. В. Автоматизация водораспределения на каналах оросительных систем равнинной зоны методом непосредственного отбора расходов // Научный журнал Российского НИИ проблем мелиорации. – 2013. – № 1(09). – С. 32–41.

Овчинников А. С., Киселёва Р. З., Мелихов К. М., Киселёв А. А. Автоматические регуляторы для оснащения гидротехнических сооружений при орошении риса // Известия Нижневолжского агроуниверситетского комплекса: наука и высшее профессиональное образование. – 2022. – № 1 (65). – С. 342–351. – https://doi.org/10.32786/2071-9485-2022-01-33

Пахомов А. А., Колобанова Н. А. Автоматизированное управление процессом водоподачи с использованием гидравлических средств регулирования // Научный журнал Российского НИИ проблем мелиорации. – 2013. – № 4 (12). – С. 168–178.

Эргашев С. Ф., Рустамов У. С., Абдурахмонов С. М., Кулдашов О. Х. Автоматизированная система управления водными ресурсами на основе элементов компьютерной автоматики // Автоматика и программная инженерия. – 2020. – №3(33). – С. 11–15.

Anand, Santosh, Nath, Adithya, Jayan, Aparna & Brunda.I. B., Brunda.I. B. & Vidyashree.C, C. // Automatic Water Management System. / Conference: Proceedings of the Fist International Conference on Advanced Scientific Innovation in Science, Engineering and Technology, ICASISET 2020, 16–17 May 2020, Chennai, India. – https://doi.org/10.4108/eai.16-5-2020.2303936.

Majid A., Jamaaluddin, Wiguna A., Setiawan H., Farihah A. Development of an Automatic Water Flow Sensor System Using ESP32 for Efficient Water Control // IOP Conference Series: Earth and Environmental Science. – 1242 (2023). – Р. 1–9. – https://doi.org/10.1088/1755-1315/1242/1/012016.

Naika Ramesha Water management in rural communities: a step towards achieving sustainability By 2030 // Sustainable Water Resources Management. – August 2022. – № 8(4). – https://doi.org/10.1007/s40899-022-00702-4.

Nakib Arman Mohammad, Barua Badhon Aqua flow master: intelligent liquid flow control and monitoring system // International Research Journal of Modernization in Engineering Technology and Science. – June 2024. – № 6(4). – Р. 2582–5208. – https://doi.org/10.56726/IRJMETS53697.

Patil Smita, Tasgaonkar Pankaj, Sonawane D. N., Deshpande Amruta Development of a System for Low Flow Control with a Proportional Solenoid Valve // Conference: 2024 5th International Conference on Circuits, Control, Communication and Computing (I4C). – October 2024. – https://doi.org/10.1109/I4C62240.2024.10748531.

Shatabdi Basu, Afaq Ahmed, Hitarth Pareek, Dr. Pradeep Kumar Sharma Autonomous Water Flow Control And Monitoring System // Conference: 2022 Interdisciplinary Research in Technology and Management (IRTM) February 2022. – https://doi.org/10.1109/IRTM54583.2022.9791534.

Senthilkumar, R., Santhoshkumar, L., Ayyappan, M., Amarnath, M., Jayanthi, P. (2025). An Automatic Motor Control System for Smart Irrigation // Computing Technologies for Sustainable Development. IRCCTSD 2024. Communications in Computer and Information Science. Springer, Cham. – Vol. 2360. – Р. 112–121. – https://doi.org/10.1007/978-3-031-82389-310

Биленко В. А., Иванова Н. И., Фролова Г. П., Аскаралиев Б. О. Автоматизация водораспределения в низовом звене оросительных систем предгорной зоны способом непосредственного отбора // Природообустройство. – 2009. – Вып.1. – С. 62–67.

Liu F., Yu X., Tang J. Water-saving control system based on multiple intelligent algorithms. Auton. // Intell. Syst. - 4, 13 (2024). - https://doi.org/10.1007/s43684-024-00068-8.

SIMATIC S7-1200, S7-1500 PID-регулятор / Руководство пользователя. – 2016. – 523 с.

Siemens. SiePortal [Электрон. ресурс]. – 2014. – URL: https://support.industry.siemens.com/cs/mdm/109054417?c=45381018379&lc=ru-KZ (дата обращения 2025.04.30).