ТҰРАҚТЫ ДАМУ ЖАҒДАЙЫНДА БАТЫС ҚАЗАҚСТАН АЙМАҒЫНДАҒЫ МАЛ АЗЫҚТЫҚ РЕСУРСТАРЫНЫҢ ӨЗГЕРІСІ
Article Sidebar
Main Article Content
Аңдатпа
Мал шаруашылығын дамыту Қазақстан үшін ауыл шаруашылығы саласындағы басым міндет болып табылады. Бұл жем-шөп базасын ұйымдастыруды, шабындықтар мен жайылымдарды жақсартуды, олардың өнімділігін арттыруды талап етеді. Осыған байланысты Батыс Қазақстанды аумағында жеткіліксіз деңгейде зерттелген аудандардың мал азықтық ресурстарын зерттеу ерекше өзектілікке ие болуда. Жем-шөп ресурстарының жай-күйі туралы өзекті ақпаратты алу, қашықтықтан зондтау деректері мен көзбе-көз бақылаулар негізінде мал азықтық алқаптарының таралуын зерделеу, өзгерістер динамикасын анықтау. Жайылымдық жем-шөп ресурстарын бағалау жайылымдарды басқаруды оңтайландыру үшін маңызды. Жайылымдық жерлерді ұтымды пайдалану малдың өнімділігін арттыруға және мал азығының сапасын жақсартуға мүмкіндік береді, бұл өз кезегінде мал шаруашылығын дамытуға және экономикалық әл-ауқатқа ықпал етеді. Сонымен қатар, экожүйенің маңыздылығын және оның тұрақтылығын сақтауды ескере отырып, жайылымдардың жем-шөп ресурстарын бағалау оның тозуын болдырмауға және биологиялық әртүрлілікті сақтауға көмектеседі. Жайылымдардағы жем-шөп ресурстарын зерттеудің жайылымдарды басқарудың тұрақты әдістерін дамыту, мал шаруашылығы өнімдерін арттыру және аймақтың экожүйелеріндегі тепе-теңдікті сақтау үшін практикалық маңызы бар. Зерттеу нәтижелері дәстүрлі және инновациялық әдістерді қамтитын жемшөп ресурстарын басқаруға кешенді тәсілдің қажеттілігін көрсетеді. Бұл жер ресурстарын пайдалануды оңтайландырып қана қоймай, мал шаруашылығын, жалпы егін шаруашылығын дамыту арқылы жергілікті халықтың тұрмысын жақсартуға мүмкіндік береді.
Article Details
##submission.citations##
Phelps L. N., Kaplan J. O. Land use for animal production in global change studies: defining and characterizing a framework // Glob. Change Biol. – 2017. – V. 23. – Р. 4457-4471. DOI:10.1111/gcb.13732.
Kabzhanova G. R., Sadenova M. A., Beisekenov N. A., Bissembayev A. T. Efficiency of Using Earth Remote Sensing Data for The Rational Use of Agricultural Land // Chemical Engineering Transactions. – 2022. – V. 94. –Р. 1237-1242. https://doi.org/10.3303/CET2294206
Nasiyev В., Bekkaliyev A. K., Manolov I. G., Shibaikin B. Influence of grazing technologies on the indices of chestnut soils in Western Kazakhstan // Polish Journal of Soil Science. – 2020. – Vol. LIII/1. – Р.163–180. https://doi.org/10.17951/pjss.2020.53.1.163
Лапенко Н. Г., Ерошев Ф. В., Сторчак И. Г., Дуденко Л. В., Шестаков Е. О. Деградационные процессы в степных сообществах и данные дистанционного зондирования Земли // Достижения науки и техники АПК. – 2018. – Т.32, №10. – С. 50-53. DOI:10.24411/0235-2451-2018-11011.
Акиянова Ф. Ж., Абитбаева А. Д., Егембердиева К. Б., Темирбаева Р. К. Проблемы опустынивания территории Казахстана: Современное состояние и тенденции изменения//Материалы 1-й международной научно-практической конференции «Опустынивание Центральной Азии: оценка, прогноз, управление». – Астана, 2014. – С. 22-27.
Гельдыева Г. В. Опустынивание ландшафтов территории сельскохозяйственного использования // Мат-лы. 1-й междунар. научно-практичес. конф. «Опустынивание Центральной Азии: оценка, прогноз, управление». – Астана, 2014. – С.170-178.
Мирзадинов Р. А., Мирзадинов И. Р. Усен К, Торгаев А. А, Абдрешов Ш. А., Имангалиева А. К. Современные процессы восстановления опустыненных земель в Казахстане // Региональный вестник Востока, ВКГУ. – 2012. – № 2 (54). – С. 25–31.
Сейлхан А. C., Мирзадинов Р. А. Процессы восстановления растительного покрова пастбищ Куртинского сельского округа Алматинской области // Вестник КазНУ. Серия экологическая. – 2017. – №4 (53). – С.75–86.
Таубаев Б. Ж. Оценка современного состояния песчаных пастбищ Нарынских песков // Каспийский регион: политика, экономика, культура. - Астрахань, 2004. – № 1. – С. 55–59.
Трофимов И. А., Трофимова Л. С., Яковлева Е. П. Комплексные геоботанические исследования степных пастбищ и сенокосов России: исторический обзор деятельности ВНИИ кормов им. В.Р. Вильямса // Вопросы степеведения. – 2020. – № 1(XVI). – С. 30-36. DOI: 10.24411/9999-006А-2020-10004
Suleimenov M. Trends in the agriculture of Central Asia and implications for rangelands and croplands. In: Novel Measurement and Assessment Tools for Monitoring and Management of Land and Water Resources in Agricultural Landscapes of Central Asia // Springer International Publishing, Cham, 2014. – P. 91–105.
Zhang G., Biradar C.M., Xiao X., Dong J., Zhou Y., Qin Y., Zhang Y., Liu F., Ding M., Thomas R.J. Exacerbated grassland degradation and desertification in Central Asia during 2000–2014 // Ecol Appl 28. – 2021. – Р. 442–456. https://doi.org/10.1002/eap.1660
О пастбищах. Закон Республики Казахстан от 20 февраля 2017 года № 47-VI ЗРК.– URL:https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z1700000047 (дата обращения 5 марта 2023).
Abaturov B. D., Dzapova, R. R. Forage availability to saigas (Saiga tatarica) and their state on steppe pastures with a different ratio of graminoid plants and forbs. Izvestiia Akademii nauk. Seriia biologicheskaia // Rossiĭskaia akademiia nauk. – 2015. V. 42. - Р. 163-170. DOI:10.1134/S1062359015020028.
Bayarbaatar-Buuveibaatar Dr. Distribution and population dynamics of ungulates in the Mongolian Gobi. University of Massachusetts. – 2016. - Р. 114. DOI:10.13140/RG.2.2.14993.02404
Национальный доклад о состоянии окружающей среды и об использовании природных ресурсов Республики Казахстан за 2022 год. – Астана, - 2023. – 548 с.
Статистические сборники Агентства РК по статистике «Социально-экономическое развитие Западно-Казахстанской, Мангистауской, Актюбинской и Атырауской областей за 1991-2023 годы».
Махамбетов М. Ж., Мирзадинов Р. А., Утешкалиева А. М., Изимова Р., Куспангалиева Х. К. Мониторинговая оценка процессов деградации пастбищ Атырауской области // Вестник КазНУ. Серия экологическая. - 2015. – №1/1(43). – С. 266-273.
Мирзадинов Р. А., Усен К., Торгаев А. А., Байсартова А. Е. Оценка процессов опустынивания в Казахстане // Проблемы освоения пустынь. - 2009. - № 1-2. – С. 14-17.
Изимова Р., Махамбетов М. Ж., Кужамбердиева С. Ж., Хамит А., Койшыгулова Г.У. Оценка воздействия выпасной нагрузки на пастбища Атырауской области // Вестник Кызылординского университета имени Коркыт Ата. Серия «Сельскохозяйственные науки». – Кызылорда, 2023. - №3-2 (66). - С.51-59.
Усен К. Оценка устойчивости пастбищных экосистем Эмбинского плато к выпасу: Дис... канд. биол. н. – Алматы, 2005. – 120 с.
Belay D., Geert P., Janssens J. Assessment of Livestock Feed Resources and Coping Strategies with Dry Season Feed Scarcity in Mixed Crop–Livestock Farming Systems around the Gilgel Gibe Catchment, Southwest Ethiopia // Sustainability. – 2021. - V. 13(19). -Р. 10713. https://doi.org/10.3390/su131910713
Abdel Moniem M.A. El., Ali A., Hassabo I., Bushara M.O., Eisa, I.A. Ishag. Evaluation of pasture degradation and feed resources in North Kordofan state, Sudan//Wudpecker Journal of Agricultural Research. – 2012. – Vol. 1(10), – Р. 417–422.