ОРТАЛЫҚ АЗИЯ ЕЛДЕРІ ХАЛҚЫНЫҢ ОРНЫҚТЫ ДАМУ КОНТЕКСТІНДЕГІ КӨШІ-ҚОНЫ
Article Sidebar
Main Article Content
Аңдатпа
Бұл мақала демографиялық өзгерістер мен өңірдің әлеуметтік-экономикалық трансформациясы тұрғысынан Орталық Азия елдеріндегі көші-қон үдерістерінің үрдістерін кешенді талдауға арналған. Орталық Азияның жекелеген елдерінің және әлемдік деректер банктерінің (Дүниежүзілік банк, ХКҰ, БҰҰ) ресми статистикалық деректері негізінде 2010-2023 жылдар кезеңіндегі Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан, Тәжікстан және Түрікменстандағы ішкі және сыртқы көші-қонның негізгі үрдістері анықталды. Көші-қонның ұлттық экономикалар тұрақтылығына, инфрақұрылымның дамуына, еңбек нарығына және халықтың әлеуметтік ұтқырлығына (мобильдігіне) әсерін бағалауға ерекше назар аударылады. Жоғары білікті кадрлардың сытылуы, бірқатар мемлекеттердің еңбек мигранттарының ақша аударымдарына тәуелділігінің артуы және алыс шетелдермен жаңа көші-қон байланыстарының қалыптасуы сияқты құбылыстар бөлек қарастырылады. Мақалада қарастырылған көші-қон үдерістері мен БҰҰ-ның Тұрақты даму мақсаттарын (ТДМ 8, ТДМ 10 және ТДМ 11) іске асырудағы өзара байланысқа ерекше назар аударылған. Жүргізілген талдау өңірдің ұзақ мерзімді даму тұрақтылығы үшін жаңа тәуекелдердің көзі болуымен қатар ішкі әлеуметтік-экономикалық сын-қатерлерге бейімделу факторы ретіндегі көші-қонның қосарлы рөл атқаратыны жөнінде қорытынды жасауға мүмкіндік береді.
Article Details
##submission.citations##
World Bank SDG Atlas, [Электрон. ресурс]. - 2024. - URL: https://datatopics.worldbank.org/sdgatlas?lang=en
Цели устойчивого развития: Официальный сайт ООН [Электрон. ресурс]. - 2025. – URL: https://unstats.un.org/sdgs/report/2024/The-Sustainable-Development-Goals-Report-2024.pdf
Агентство по статистике при Президенте Республики Таджикистан [Электрон. ресурс]. - 2025. – URL:https://www.stat.tj
Национальный статистический комитет Кыргызской Республики [Электрон. ресурс]. - 2025. - URL:https://www.stat.gov.kg
Национальный комитет по статистике Республики Узбекистан [Электрон. ресурс]. - 2025. - URL:https://www.stat.uz
Государственный комитет Туркменистана по статистике [Электрон. ресурс]. - 2025. - URL:https://www.stat.gov.tm
Бюро национальной статистики Агенства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан [Электрон. ресурс]. - 2025. - URL:https://stat.gov.kz
Международная организация по миграции [Электрон. ресурс]. - 2025. – URL: https://kazakhstan.iom.int/ru/dannye-i-resursy
Ravenstein E.G. The Laws of Migration // Journal of the Statistical Society of London. - 1885. - June Vol. 48, No. 210.
Everett S. Lee A Theory of Migration // Demography. – 1966. - Vol. 3, No. 1.
John R. Harris and Michael P. Todaro. Migration, Unemployment and Development: A Two-Sector Analysis. – 1970. - Vol. 60, No. 1. - Р. 126-142
Glick Schiller, Basch & Blanc-Szanton. Towards a Transnational Perspective on Migration: Race, Class, Ethnicity, and Nationalism Reconsidered//Article in Annals of the New York Academy of Sciences. – 1992 January
Castles, S. and Miller, M.J. – The age of migration. International population movements in the modern world. MacMillan Press LTD – London, 1998
Hein de Haas. - A theory of migration: the aspirations-capabilities framework. – 2021.
Oded Stark and David E. Bloom. The New Economics of Labor Migration//Papers and Proceedings of the Ninety-Seventh Annual Meeting of the American Economic Association (May, 1985). – 1985 Vol. 75, No. 2. Р. 173-178.
Balmer B., Godwin M., Gregory J. The Royal Society and the “brain drain”: natural scientists meet social science//Notes and Records of The Royal Society. - 2009. - № 63 (4). – Р. 339-353.
Li W., Lo L., Lu Y., et al. Intellectual migration: considering China//Journal of Ethnic and Migration Studies. - 2020. - №. 47 (12). – Р. 2833-2853. DOI: 10.1080/1369183X.2020.1739393
Садовская Е.Ю. Некоторые политические аспекты эмиграции русскоязычного населения из Казахстана//Современные этнополитические процессы и миграционная ситуация в Центральной Азии//Под ред. Г. Витковской. - М.: Центр Карнеги. - 1998. Pomfret, 2019
Richard Pomfret. – 2019 (Jan 15). - The Central Asian Economies in the Twenty-First Century: Paving a New Silk Road
Marlene Laruelle. - Central Peripheries: Nationhood in Central Asia. – 2021. Р. 1-14
Дадабаева З. А. Независимое развитие Республики Таджикистан в период с 1991 по 2021 год // Геоэкономика энергетики. - 2022. – № 1 (17). – С. 61–79.
Nyussupova, G., Aidarkhanova, G., Kenespayeva, L., Kelinbayeva, R., International Journal of Geoinformatics. – 2022. – №18(1 Special Issue). – Р. 15–25. Analysis of Human Capital in the Republic of Kazakhstan through GIS: Regional Aspect.