СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ ТЕМПЕРАТУРАЛЫҚ РЕЖИМ ЖӘНЕ ЖЫЛУ РЕСУРСТАРЫ
Article Sidebar
Main Article Content
Аңдатпа
Мақалада көпжылдық метеорологиялық мәліметтер негізінде Солтүстік Қазақстан облысындағы температуралық режимнің ерекшеліктері мен жылу ресурстары қарастырылды. Солтүстік Қазақстан
облысының аумағында күн радиациясына, температуралық режимге, климаттың континенталдылығына, жыл мезгілдерінің басталу күні мен ұзақтығына, рекреация үшін климаттың қолайлылығына, вегетациялық кезеңнің жылумен қамтамасыз етілуіне, аязға және қолайсыз ыстық күндерге кеңістіктік-уақыттық талдау
жүргізілді. Жылу ресурстары негізінде жылумен қамтамасыз етілген ауыл шаруашылығы дақылдары анықталды. Алынған нәтижелер климаттық тәуекелдерді бағалау, ауыл шаруашылығы қызметін жоспарлау және
Солтүстік Қазақстан облысының өзгермелі климаты жағдайында бейімделу шараларын әзірлеу үшін практикалық маңызды болып табылады.
Article Details
##submission.citations##
Сводный доклад МГЭИК AR6. Синтезированный доклад. Изменение климата 2023 [Электрон. ресурс]. – URL: https://www.ipcc.ch/report/sixth-assessment-report-cycle
Шестой оценочный доклад МГЭИК: Изменение климата 2022 [Электрон. ресурс]. – URL: https://www.ipcc.ch/report/sixth-assessment-report-working-group-ii
Всемирная метеорологическая организация (ВМО). Показатели изменения климата достигли рекордных уровней в 2023 году [Электрон. ресурс]. – URL: https://wmo.int/ru/media/news/vmo-pokazateli-izmeneniya-klimata-dostigli-rekordnykh-urovney-v-2023-godu
Долгих С. А., Есеркепова И. Б., Шамен А. Оценка вклада ожидаемого потепления глобального климата в развитие процессов опустынивания в Казахстане // Гидрометеорология и экология. – 1997. – № 3. – С. 43–49.
Долгих С. А. О многолетних тенденциях термического режима на территории Республики Казахстан // Гидрометеорология и экология. – 1995. – № 3. – С. 68–77.
Долгих С. А., Илякова Р. М., Сабитаева А. У. Об изменении климата Казахстана в прошедший столетний период // Гидрометеорология и экология. – 2005. – № 4. – С. 6–27.
Чередниченко А. В. Климат Казахстана как отклик на глобальные изменения // Гидрометеорология и экология. – 2009. – № 4. – С. 7–22.
Жексенбаева А. К., Ашимақын А. М. Қазақстанның солтүстік өңіріндегі жылы мезгілдегі жауын-шашынның маусымдық статистикалық құрылымы // ҚазҰУ хабаршысы. География сериясы. – 2022. – № 2 (65). – 55–62 бб.
Talipova E. K., Nyssanbayeva A. S., Shrestha S. Regional climate change in the Ile River Basin // Вестник КазНУ. Серия географическая. – 2019. – Т. 53, № 2. – С. 25–34.
Байшоланов С. С. Уязвимость и адаптация сельского хозяйства Республики Казахстан к изменению климата. – Астана: ПРООН, 2018. – 128 с. [Электрон. ресурс]. – URL: https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1595141 (дата обращения: 07.11.2025).
Байшоланов С. С. Оценка уязвимости, воздействие изменения климата и меры по адаптации. Раздел 6.6. Сельское хозяйство // Восьмое национальное сообщение и пятый двухгодичный доклад Республики Казахстан Рамочной конвенции ООН об изменении климата. – Астана, 2022. – С. 242–259. [Электрон. ресурс]. – URL: https://unfccc.int/sites/default/files/resource/8NC_Kazakhstan_2022v1.0.pdf (дата обращения: 07.11.2025).
Байшоланов С. С., Павлова В. Н., Мусатаева Г. Б., Габбасова М. С., Жакиева А. Р., Муканов Е. Н., Акшалов К. А., Чернов Д. А. Агроклиматические ресурсы Северо-Казахстанской области: научно-прикладной справочник. – Астана, 2017. – 125 с. [Электрон. ресурс]. – URL: http://kazneb.kz/site/catalogue/view?br=1596681 (дата обращения: 07.11.2025).
Грингоф И. Г., Клещенко А. Д. Основы сельскохозяйственной метеорологии. – Обнинск: ФГБУ «ВНИИГМИ–МЦД», 2011. Т. 1. – 808 с.
Хромов С. П., Петросянц М. А. Метеорология и климатология. – М.: Изд-во МГУ, 2001. – 528 с.
Колокотрони К. О., Калмыкова И. Н. Оценка биоклиматических условий на территории Приволжского федерального округа с использованием ГИС-технологий. – М.: Изд-во Московского университета, 2003. – С. 5–26.
Русанов В. И. Комплексные метеорологические показатели и методы оценки климата для медицинских целей. – Томск: ТГУ, 1981. – 86 с.
Головина Е. Г., Русанов В.И. Некоторые вопросы биометеорологии: учеб. пособие. – СПб.: Изд. РГГМИ, 1993. – 90 с.
Бокша В. Г. Справочник по климатотерапии. – Киев: Здоровье, 1980. – 118–119 с.
Адаменко В. Н., Хайруллин К. Ш. Оценка условий пребывания человека на открытом воздухе зимой с учетом микроклимата застройки // Труды ГГО. – 1969. – Вып. 248. – С. 74–81.
Акшалов К. А., Байшоланов С. С., Баймуканова О. Н., Ауезханов Д. А., Кужинов М. Б. Анализ агрометеорологических условий вегетационного периода 2020 и 2021 годов в Северном Казахстане: особенности и меры адаптации к изменению климата // Вестник науки КазАТУ им. С. Сейфуллина. – 2022. – № 3 (114), ч. 1. – С. 161–176.
Научно-прикладной справочник по климату СССР. Серия 3. Части 1–6. Вып. 17. Тюменская и Омская области. – СПб.: Гидрометеоиздат, 1998. – 702 с.
Научно-прикладной справочник по климату СССР. Серия 3. Вып. 18. Казахская ССР. Книга 1. – Л.: Гидрометеоиздат, 1989. – 514 с.
Справочник по климату Казахстана. Многолетние данные 1971–2000 гг. Температура воздуха. – Алматы: РГП «Казгидромет», 2004. – 38 с.
Knight J., Harrison S. The impacts of climate change on terrestrial Earth surface systems // Nature Climate Change. – 2013. – P. 1–6.
Cui J., Deng O., Zheng M., Zhang X., Bian Z., Pan N., Tian H., Xu J., Gu B. Warming exacerbates global inequality in forest carbon and nitrogen cycles // Nature Communications. – 2024. – Vol. 15. – Article 9185. DOI: https://doi.org/10.1038/s41467-024-53518-5.
Xiong J., Yang Y. Climate change and hydrological extremes // Current Climate Change Reports. – 2024. – Vol. 11. – Article 1. DOI: https://doi.org/10.1007/s40641-024-00198-4.
Cherednichenko A.V., Cherednichenko A., Cherednichenko V.S. Climate change in the city of Almaty during the past 120 years // Quaternary International. – 2015.
Salnikov V., Talanov Y., Polyakova S., Altynbekov K., Tleukeyeva S., Abdrakhmanov R., Shalakhmetova G. An assessment of the present trends in temperature and precipitation extremes in Kazakhstan // Climate. – 2023. – Vol. 11, – No. 33. – P. 1–19.
Zheksenbayeva A. K., Nyssanbayeva A. S., Tursunbayeva M. O. Dynamics of multi-year climatic changes of precipitation during the vegetation period in the north of Kazakhstan // News of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan. Series of Geology and Technical Sciences. – 2019. – V. 6, № 438. – P. 223–234.
Baisholanov S., Akshalov K., Mukanov Y., Zhumabek B., Karakulov E. Agro-climatic zoning of the territory of Northern Kazakhstan for zoning of agricultural crops under conditions of climate change // Climate. – 2025. – Vol. 13, No. 3. DOI: https://doi.org/10.3390/cli13010003.