ИНТЕГРАЛДЫҚ КӨРСЕТКІШ НЕГІЗІНДЕ ҚЫЗЫЛОРДА ОБЛЫСЫНДАҒЫ ХАЛЫҚ ДЕНСАУЛЫҒЫН КӨППАРАМЕТРЛІК БАҒАЛАУ
Article Sidebar
Main Article Content
Аңдатпа
Зерттеу пәні - интегралдық көрсеткіш функциясын қолдана отырып, Қызылорда облысы халқының денсаулық жағдайын әкімшілік аудандар бойынша бағалау. Зерттеудің мақсаты - халық денсаулығын интегралдық көрсеткіші арқылы бағалаудың және аурудың түрі бойынша оның салмақтың көрсеткішін есептеу жүйесін әзірлеу. Зеттеуді жүргізу барысында жүйелік және салыстырмалы талдау әдістері, сондай-ақ математикалық және еліктеушілік үлгілері қолданылады. Зерттеу барысында келесі нәтижелер алынды: халық денсаулығының бағалаудың интегралдық көрсеткішін және аурушаңдық түрлері үшін салмақтық көрсеткіштерді есептеудің әдістемелік жүйесі дайындалды; ұсынылған теориялық мақсаттар Қызылорда облысындағы 2000-2022 жылдар аралығындағы денсаулық сақтау бойынша ұзақ мерзімді ресми статистикалық деректерді пайдалана отырып тексерілді; алынған нәтижелер зерттеу кезеңінде Қызылорда облысы халқының денсаулық жағдайының қолайлы интегралдық көрсеткіштері бар әкімшілік аудандардың санының аз екенін көрсетті. Тұрақты бақалау режимінде қолданылатын халық денсаулығын кешенді бағалаудың әзірленген математикалық үлгілері мен есептеу жолдары Қызылорда облысындағы қоғамдық денсаулық сақтаудың аймақтық ерекшеліктерін түсінуге мүмкіндік береді. Қолданбалы әдістің артықшылықтары, ол стандартты статистикалық көрсеткіштерді пайдалану, нәтижелерді алудың және оларды түсіндірудің салыстырмалы қарапайымдылығы және талдау мақсаттарына байланысты түзету мүмкіндігі болып табылады.
Article Details
##submission.citations##
Medik V. A., Tokmachev M. S. Mathematical statistics in medicine: a textbook, a manual. M.: Finance and statistics, 2007. - 800 p. (in Russ.).
Kiryanov B. F. Study of the dynamics of the integral indicator of health of the population of Russia // International Journal of Applied and Fundamental Research. 2009. No. 3. P. 42-0; EDN: LDNONP (in Russ.).
Kiryanov B. F., Tokmachev M. S. Mathematical models in healthcare. Veliky Novgorod: Novgorod State University named after Yaroslav the Wise, 2009. P. 277 (in Russ.).
Kulak, A. G. Analysis and modeling of population health indicators: monograph. Minsk: Misanta, 2011. 219 p. (in Russ.).
Mustafayeva M. B., Mustafayev Zh. S. Assessment of the sanitary and hygienic condition in the lower reaches of the Syr Darya River // Higher school: scientific research. Proceedings of the Interuniversity International Congress. Moscow, 2025.Volume 2. P. 72-83. (in Russ.).
Mustafayeva M. B., Mustafayev Zh. S. Assessment of the Sanitary and Hygienic Condition in the Lower Reaches of the Syr Darya River // Higher School: Scientific Research. Proceedings of the Interuniversity International Congress. Moscow: Infinity Publishing House, 2025. Vol. 2. P. 72-83. (in Russ.).
Mustafayeva M. B., Mustafayev Zh. S. Comparative Assessment of Morbidity in the Population of the Republic of Kazakhstan and the Kyzylorda Region Located in the Man-Made Disaster Zones of the Lower Reaches of the Syr Darya River // Collection of Scientific Articles Based on the Results of the International Scientific Forum «Scientific Dialogue: Theory and Practice». Moscow: Infinity Publishing House, 2025. Vol. 2. P. 85-95 (in Russ.).
Mustafayev Zh. S., Mustafayeva M. B. Mathematical modeling of integral indicators for assessing population health // International Journal of Applied and Fundamental Research, 2025. No. 11. P. 11-15 (in Russ.).
Shakirova Yu. A. Analysis of the spatial distribution of population morbidity as a complex integral indicator of environmental quality (using the Republic of Tatarstan as an example): Abstract of a dissertation for the degree of Candidate of Geographical Sciences. Astrakhan 2009. 24 p. (in Russ.).
Kiryanov B. F. On the problem of determining the weight coefficients of parameters of linear models of integral quality indicators // Bulletin of Novgorod State University. 2007. No. 44. P. 33 - 37. https://applied-research.ru/ru/article/view?id=6 (дата обращения: 18.11.2025) (in Russ.).
Ramonov A. V. The system of integrated indicators of population health: methodology of analysis and potential applications in Russia: Abstract of a dissertation for the degree of candidate of sociological sciences. – Moscow, 2013. 28 p. (in Russ.).
Ibraimova G. I., Dzhunusova G. WITH. Integral assessment of population health in the regions of the Kyrgyz Republic: medical and demographic aspect // Bulletin of the National Academy of Sciences of the Kyrgyz Republic. 2021. No. 1. P. 64-71. EDN: ZBJRXR (in Russ.).
Begoun D.N., Bulycheva E.V., Duisembayeva A.N., Borshchuk E.L., Omarova D.S. Modern approaches to the integrated assessment of public health in domestic practice and in the Republic of Kazakhstan // Health of the metropolis. 2024. Vol. 5, Issue. P. 141-152. https://doi.org/10.47619/2713-2617.zm.2024.v.5i3;141-152. (in Russ.).
Mustafayeva M. B., Mustafayev Zh. S., Shapalov Sh. K., Semyonov V. V., Abdeshev K. B. Assessment of population health in the lower reach of the Syrdarya river in spatial and temporal dimensions // Geography and water resources. 2025. № 3. P. 158-167.
Harrington EC The desirable function // Industrial Quality Control. 1965. Vol. 21, No. 10. P. 124–131.